شير على خان لودى

80

تذكرهء مرآة الخيال ( فارسي )

فصل چهارم در بيان ركن سالم و غير سالم بدانكه ركن سالم آن است كه چنانچه در اصل وضع واقع شده است ، همچنان باشد بىزياده و كم . و ركن غير سالم آنكه در او تغييرى واقع شود ، از زياده كردن چيزى بر او يا كم كردن چيزى از او . امّا زياده كردن ، چنان كه در ميان لام و نون « مفاعيلن » الف زياده‌سازى و « مفاعيلان » گويى . و امّا نقصان ، چنان كه نون و حركت لام « مفاعيلن » را بيندازى و « مفاعيل » گويى . و ركن غير سالم را مزاحف خوانند ، و تغييرى كه در ركنى واقع شود آن را زحاف گويند به كسر زا ، و زحاف جمع زحف است به فتح زا و سكون حا ، و زحف در لغت از اصل دور [ افتادن ] 67 است ، چنان كه سهم زاحف گويند تيرى را كه از نشانه يك‌سو افتد ، و شك نيست كه چون ركنى تغيير يابد ، از اصل خود دور افتد .